Bir İşçinin Yasal Hakları Nelerdir?
İşçi hakları, işçinin çalışma esnasında, güvenli ve mutlu bir şekilde işini yapabilmesine yardımcı olur. Aynı zamanda, işçinin aldığı maaştan tatmin olma, eşit muamele görme gibi haklardan yararlanarak da çalışması gerekir. Bir işçinin yasal olarak sayılabilecek birçok hakkı vardır. Bu haklar sayesinde, haksız maaş, çalışma performansı ya da işçinin baskı görmesi gibi olumsuz durumlar ortadan kalkar. İşçilerin genel olarak yasal haklarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
- İş güvenliği ve sağlığı talep hakkı,
- Ücret alma hakkı,
- Ara dinlenme hakkı,
- Eşit muamele görme hakkı,
- Esaslı değişiklikler için onay vermeme hakkı,
- Belli günlerde izin kullanabilme hakkı,
- Fazla mesai sonucu ücret talep edebilme hakkı,
- İşçinin sigorta primlerinin eksik yatmaması hakkı,
Yukarıda sıralanan haklar, bir işçinin yasal olarak işyeri tarafından sağlanması gerekir. Bu hakların sağlanmaması durumunda, işçilerin yasal yollara başvurarak, haklarını talep edebilmeleri mümkündür.
İlginizi Çekebilir:
Kendi İsteği İle İşten Ayrılan İşçiler Ne Tür Haklara Sahiptir?
İşçilerin hakları arasında, kendi isteğiyle istifa eden işçinin talep edebileceği haklar da vardır. Kural olarak, işten kendi rızası ile çıkan (istifa) bir işçi kıdem tazminatı talep edemez. Fakat yasal düzenleme doğrultusunda, evlilik nedenli işten çıkan kadın işçiler, çalışma süresinin getirmiş olduğu kıdem tazminatından yararlanabilirler.
İş sözleşmeleri feshedilmeden önce, bildirim süresine bağlı kalmaksızın karşı tarafa yazılı şekilde bildirimde bulunulması şarttır. İşten istifa etmek isteyen işçi, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık, sağlık nedenleri ya da işin durması gibi bir takım haklı nedenler ile istifa edebilir. Bu şekilde yapılan istifalarda bildirim süresine dikkat edilerek, bildirimde bulunulmalıdır.
İşçi kendi isteğiyle işten ayrılsa da ayrılma nedeni önem taşımaz. İhbar tazminat hakkı olmayan işçinin, bu yönde de talebi olamayacaktır. Yukarıda sıralanan nedenler dışındaki bir gerekçeye dayanmayan istifanın, bildirim süresine uymaması durumunda ise işçi ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olacaktır. Haklı nedenlerden dolayı işten ayrılan bir işçi, kıdem tazminatı da alabilme hakkına sahip olabilecektir.
1 Yıldan Önce İşten Ayrılan İşçi Tazminat Alabilir Mi?
İşçi hakları kapsamında, henüz 6 ayı dolmayan ve işten çıkarılan bir işçinin, kıdem tazminatı hakkı bulunmaz. Ancak işçinin bir yıldan önce işten ayrılması durumunda ihbar tazminatı hakkı olacaktır. İhbar tazminatlarında da istisnai bir durum vardır. “4857 sayılı İş Kanunu” gereğince, maksimum 2 aylık deneme süresi verilmiştir. Bu süre zarfında, işten ayrılan işçiye ihbar tazminatı ödenmemektedir.
Bir yılın sonunda, kendi isteği ile işten ayrılan işçinin hakları arasında kıdem tazminatı yer almaz. Eğer 6 ayı dolmadan işten çıkarılma durumu söz konusuysa kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Ancak işçi, aynı işveren nezdinde 1 yıl ve daha fazla çalışması durumunda tazminat hakkı olur.
İşçilerin İzin Hakları Nelerdir?
İşçilerin hakları arasında önemli bir unsur olan izin süreleri, işçinin sağlıklı ve mutlu bir ortamda çalışabilmesi için korunmalıdır. İşçilere verilecek olan izin süreleri arasında; yıllık izinler vardır. Yıllık ücretli izin süresi, işçinin çalışma süresine bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu izin sürelerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
- Bir yıldan beş yıla kadar (5 yılda dahil) çalışmış olan işçilerin; Senelik izin süreleri 14 gündür.
- Beş yıldan fazla ve on beş yıldan az çalışmış olan işçiler; yirmi günden az izne sahiptir.
- On beş yıl (dahil) ve daha fazla çalışmış olan işçiler; yirmi altı gün ve bu gün sayısından az olamayacak izin gününe sahiptir.
8 Ay Çalışan Bir İşçi Ne Kadar Tazminat Alabilir?
İşçi hakları içinde yer alan tazminat hakkı, işçinin belli durumlarda alabileceği bedellerdir. Kanunlar doğrultusunda, işçilerin tazminat alma hakkı olsa da bu haktan yararlanabilmek için belli bir süre boyunca çalışmış olmak gerekir. Henüz çalıştığı iş yerinde 6 ayı dolmamış olan işçinin işten çıkarılması durumunda, kıdem tazminatı talebi söz konusu değildir. Ancak 8 ay ya da daha az çalışan bir işçi, ihbar tazminatı almaya hak kazanır.
8 aydır çalışması bir fiil devam eden işçiler, haklı bir gerekçe ile iş sözleşmesini fesih ettiğinde tazminat hesaplaması yapılarak, işçinin hakkı ödenmelidir. İhbar tazminatının hesaplaması yapılarak, net maaşa göre tazminat oranı belirlenir. Taşkın Hukuk & Danışmanlık Ofisi üzerinden tazminat ve işçi haklarıyla ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.
